Η συνέχεια του κλαδέματος των εσπεριδοειδών

Κλάδεμα εσπεριδοειδών (συνέχεια)

Σύνδεση με το προηγούμενο

Στο προηγούμενο σχετικό άρθρο αναφέρθηκα στις βασικές φυσιολογικές αρχές που διέπουν το κλάδεμα των οπωροφόρων δένδρων και ειδικότερα των εσπεριδοειδών. Δεν αναφέρθηκα καθόλου στην πρακτική εφαρμογή του κλαδέματος. Ποιες είναι εκείνες οι τεχνικές μέσω των οποίων εφαρμόζονται όλα όσα αναφέρονται στο πρώτο άρθρο. Είναι τυχαίες παρεμβάσεις πάνω στα δένδρα ή υπάρχουν συγκεκριμένου είδους τομές και προγράμματα ώστε να επιτύχει κανείς το επιθυμητό αποτέλεσμα?

Η συνέχεια του κλαδέματος των εσπεριδοειδών


Κλάδεμα εσπεριδοειδών (συνέχεια)

Σύνδεση με το προηγούμενο

Στο προηγούμενο σχετικό άρθρο αναφέρθηκα στις βασικές φυσιολογικές αρχές που διέπουν το κλάδεμα των οπωροφόρων δένδρων και ειδικότερα των εσπεριδοειδών. Δεν αναφέρθηκα καθόλου στην πρακτική εφαρμογή του κλαδέματος. Ποιες είναι εκείνες οι τεχνικές μέσω των οποίων εφαρμόζονται όλα όσα αναφέρονται στο πρώτο άρθρο. Είναι τυχαίες παρεμβάσεις πάνω στα δένδρα ή υπάρχουν συγκεκριμένου είδους τομές και προγράμματα ώστε να επιτύχει κανείς το επιθυμητό αποτέλεσμα?

Είδη τομών και η επιπτώσεις τους

Βασικά είδη τομών

Το κόψιμο της κορυφής και το αραίωμα είναι οι βασικοί τύποι κλαδέματος και πολλές φορές χρησιμοποιούνται για εντελώς αντίθετους σκοπούς.

Κόψιμο της κορυφής είναι το είδος κλαδέματος κατά το οποίο αφαιρείται ο κορυφαίος οφθαλμός από ένα βλαστό ή βραχίονα. Αυτό αναιρεί την κυριαρχία της κορυφής και έχει ως αποτέλεσμα την έκπτυξη των πλαγίων οφθαλμών του συγκεκριμένου βλαστού οπότε δημιουργείται μια πυκνή και θαμνώδης βλάστηση. Μορφές μαζικού κλαδέματος κοψίματος της κορυφής είναι το μηχανικό κορφολόγημα και η μηχανική δημιουργία φρακτών. Όσο το κάθε δένδρο ή ο φράκτης μεγαλώνει τόσο αυξάνεται η εσωτερική σκίαση αυξάνει και το εσωτερικό ξύλο γίνεται όλο και λιγότερο παραγωγικό οπότε και τελικά πεθαίνει.

Το αραίωμα συμπεριλαμβάνει την αφαίρεση ολόκληρων κλάδων και γίνεται με επιλεκτικό κλάδεμα. Ευνοεί την μεγαλύτερη ανάπτυξη των οφθαλμών που απομένουν και μπορεί να καταλήξει σε ένα μεγαλύτερο και πιο ανοιχτό δένδρο. Αυτού του τύπου το κλάδεμα γίνεται για να αυξήσει την διείσδυση του φωτός και του αέρα στα εσωτερικά στρώματα του φυλλώματος αλλά είναι αρκετά επίπονο και απαιτεί αρκετές εργατοώρες εάν το δένδρο είναι μεγάλο.

Απόκριση στο αυστηρό κλάδεμα

Το αυστηρό κλάδεμα ωθεί το φυτό προς την ανάπτυξη νέας ζωηρής βλάστησης. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο όταν το κλάδεμα αυτό γίνει πριν την έναρξη της κύριας βλαστικής περιόδου. Αυτό συμβαίνει γιατί διαταράσσεται η ισορροπία ρίζας - φυλλώματος. Το ριζικό σύστημα στέλνει νερό και θρεπτικά στοιχεία σε μια μειωμένη κόμη η οποία τείνει με έντονη βλαστική ανάπτυξη να επανακτήσει το φυσικό της σχήμα. Η πιο έντονη φυσική ανάπτυξη σημειώνεται εκεί που έχουν γίνει οι πιο δραστικές τομές.

Το δραστικό κλάδεμα μειώνει την καρποφορία, αυξάνει το μέγεθος των καρπών καθώς και την περιεκτικότητα τους σε χυμό, μειώνει την περιεκτικότητα σε διαλυτά στερεά και οξέα χωρίς συνήθως να επηρεάζει την αναλογία μεταξύ τους. Ένα πολύ δραστικό κλάδεμα ενός πολύ πυκνού δένδρου, συνήθως προκαλεί μείωση της παραγωγής τον πρώτο χρόνο, ανάκαμψη το δεύτερο χρόνο στα επίπεδα πριν του κλαδέματος και από τον τρίτο χρόνο και μετά ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της παραγωγής. Ασφαλώς αυτό μπορεί να επηρεάζεται ανάλογα με τις καλλιεργητικές συνθήκες και την ζωηρότητα του δένδρου.

Προτεινόμενες τεχνικές κλαδέματος

Νεαρά δένδρα

Το βαρύ κλάδεμα σε νεαρά δένδρα που δεν έχουν μπει ακόμα στην παραγωγή φρούτων, τείνει να καθυστερεί την εισαγωγή τους στην καρποφορία και θα πρέπει να αποφεύγεται. Τα περισσότερα δένδρα τα πρώτα χρόνια δεν χρειάζονται κλάδεμα. Η πιο συνηθισμένη επέμβαση σε αυτά είναι η αφαίρεση βλαστών που φυτρώνουν χαμηλά από τον κορμό. Αυτά αφαιρούνται εύκολα με το χέρι όταν είναι ακόμα τρυφερά ή με κλαδευτήρι όταν έχουν ξυλοποιηθεί. Αυτή η ανεπιθύμητη ανάπτυξη μπορεί να ελαχιστοποιηθεί με την χρήση καταλλήλων χημικών ουσιών ή διαφόρων υλικών με τα οποία περιτυλίγουμε τον κορμό. Η δεύτερη αυτή επέμβαση πρέπει να γίνεται με προσοχή ώστε να μην έχουμε προσβολή του κορμού από έντομα τα οποία θα καταφέρουν να μπουν μεταξύ του κορμού και του καλύμματος.

Η επιλογή των κύριων βραχιόνων τα πρώτα χρόνια της ζωής του δένδρου σπάνια είναι επιτυχής διότι η βλάστηση είναι ιδιαίτερα ζωηρή και απρόβλεπτη. Μετά τα 3-4 χρόνια και ανάλογα με την ανάπτυξη του δένδρου, βραχίονες που είναι πολύ κοντά ο ένας στον άλλο και μπερδεμένοι μπορούν να αφαιρεθούν. Αυτό πρέπει να γίνει όσο πιο ελαφριά γίνεται ώστε να βοηθήσει το δένδρο στην δημιουργία ενός επιθυμητού σκελετού και να μην προκαλέσει έντονη βλαστική ανάπτυξη. Το κλάδεμα τα επόμενα αρκετά χρόνια θα πρέπει να περιοριστεί στην αφαίρεση των λαίμαργων βλαστών, του νεκρού ξύλου και τυχών βλαστών που εμποδίζουν την ανάπτυξη των βραχιόνων.

Ώριμα δένδρα

Τα ώριμα δένδρα δεν χρειάζονται ιδιαίτερο κλάδεμα μέχρι να φτάσουν στο τελικό τους μέγεθος. Το νεκρό ξύλο μπορεί να αφαιρείται κάθε 3 με 5 χρόνια όποτε υπάρχει το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό. Αυτή η επέμβαση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου και ιδιαίτερα αμέσως μετά το τέλος των παγετών. Οι παραγωγοί χρειάζεται να αφαιρούν μόνο όσους έχουν διάμετρο μεγαλύτερη του μισού εκατοστού καθώς το μικρότερης διαμέτρου νεκρό ξύλο σπάει κατά την συγκομιδή και τις άλλες καλλιεργητικές διαδικασίες. Όλες οι τομές θα πρέπει να γίνονται σε ζωντανό ξύλο.

Αποτελέσματα κλαδέματος στην ποιότητα και ποσότητα της παραγωγής

Το μέγεθος των φρούτων είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε καλλιέργειες παραγωγής φρέσκων φρούτων. Πολλές φορές μικρότερα μεγέθη φρούτων σημαίνουν και μικρότερα έσοδα για το παραγωγό. Υπάρχουν κάποιες ποικιλίες οι οποίες συνηθίζουν να παράγουν εναλλάξ μεγάλες ποσότητες φρούτων την μια χρονιά και ελάχιστες την επόμενη. Το κλάδεμα μετά από μια μεγάλη παραγωγή μπορεί να κάνει ακόμα πιο έντονο το φαινόμενο της εναλλάξ καρποφορίας και να έχει ως αποτέλεσμα μια μικρή και χαμηλής ποιότητας παραγωγή το επόμενο έτος. Το κλάδεμα πριν από μια αναμενόμενη μεγάλη παραγωγή μπορεί να αυξήσει το μέγεθος των καρπών και να μειώσει το φαινόμενο της εναλλαγής της καρποφορίας. Ο παραγωγός μπορεί να επιλέξει αν θα κλαδέψει πριν ή μετά το "δέσιμο" των φρούτων για να κλαδέψει. Στην δεύτερη περίπτωση γνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος της παραγωγής που θα έχει. Παρόλα αυτά εάν επιλεγεί αυτή η δεύτερη μέθοδος, το κλάδεμα θα πρέπει να γίνει σχετικά νωρίς και πριν τα φρούτα αποκτήσουν σημαντικό μέγεθος καθώς η αφαίρεση τους από ένα σημείο και μετά θα έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια αυτών των καρπών χωρίς την αντίστοιχη αύξηση σε μέγεθος των φρούτων που απομένουν.

Κλάδεμα ποδιάς

Το κλάδεμα για το ανασήκωμα των ποδιών των δένδρων έχει γίνει πλέον μια ευρύτατα αναγνωρισμένη τακτική. Έως πρόσφατα αυτού του είδους η τεχνική δεν εφαρμοζόταν συχνά επειδή προκαλούσε μια πιθανή μείωση της παραγωγής. Όμως με χαμηλές ποδιές στα δένδρα δυσκολεύεται η κίνηση των μηχανημάτων για την καλλιέργεια των δένδρων και αυξάνονται οι πιθανότητες προσβολής των χαμηλών αυτών μερών από την κίνηση των μηχανημάτων ή από την επαφή τους με διάφορα ζιζανιοκτόνα ή λιπάσματα. Επίσης η χαμηλή κυκλοφορία του αέρα σε αυτές τις περιοχές αυξάνει τις πιθανότητες προσβολής βλαστών από το μύκητα και φρούτων από τον μύκητα .

Κλάδεμα μετά από παγετό

Το διορθωτικό κλάδεμα μετά από ζημιά που έχει προκληθεί από παγετό θα πρέπει να καθυστερήσει έως ότου το πλήρες μέγεθος της ζημιάς να έχει εκτιμηθεί. Πρέπει να δοθεί αρκετός χρόνος στο δένδρο ώστε να αναπτυχθεί νέα βλάστηση και να γίνει βέβαιο ποια κομμάτια του δένδρου έχουν πάθει μόνιμη ζημιά. Ένα πρόωρο κλάδεμα μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την αφαίρεση ζωντανού ξύλου και την μη αφαίρεση νεκρού ξύλου, καθυστερώντας έτσι την ανάρρωση του δένδρου.

Η ζημιά στο φύλλωμα και στους τρυφερούς βλαστούς συνήθως γίνεται ορατή μέσα σε μια με δύο μέρες αλλά η ζημιά σε βλαστούς και σε μικρούς βραχίονες μπορεί να μην γίνει ορατή ακόμα και 4 με 8 ή και περισσότερες εβδομάδες μετά τον παγετό. Μπορεί να χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες έως ότου να προσδιοριστεί πλήρων η ζημιά από τον παγετό. Όλες οι τομές θα πρέπει να γίνονται πριν τα ορατά σημεία της ζημιάς και πάνω σε ζωντανό ξύλο.

Κλάδεμα ανανέωσης

Η απώλεια της ζωηρότητας των δένδρων έχει ως αποτέλεσμα το αραίωμα του φυλλώματος, μικρή παραγωγή φρούτων και συνήθως συνοδεύεται από την ξήρανση μικρών κλαδιών και βραχιόνων. Αυτή η παρακμή στο δένδρο μπορεί να οφείλεται στην ηλικία του, σε ασθένειες, σε εχθρούς του εδάφους και άλλες αιτίες. Η πραγματική αιτία της παρακμής του δένδρου θα πρέπει να βρεθεί και να διορθωθεί εάν αυτό είναι δυνατόν. Αλλιώς η απόκριση του στο κλάδεμα ανανέωσης μπορεί να είναι προσωρινή.

Η σοβαρότητα του κλαδέματος ανανέωσης εξαρτάται από την αιτία και τον βαθμό της παρακμής του δένδρου. Η σκελετοποίηση, δηλαδή η αφαίρεση όλων των φύλλων και βλάστησης μικρότερης από μισό εκατοστό αναζωογονεί το δένδρο και προκαλεί την παραγωγή καρποφόρου ξύλου στο υπόλοιπο δένδρο. Παρόλα αυτά έχει υψηλό κόστος και προκαλεί την απώλεια της σοδειάς μιας χρονιάς. Η καρατόμηση, δηλαδή το κόψιμο των κυρίων βραχιόνων του δένδρου σε ύψος 1.5 με 2 μέτρα από το έδαφος είναι η πιο δραστική μορφή κλαδέματος ανανέωσης. Μειώνει δραστικά το μέγεθος του δένδρου και συντελεί σε έντονη βλαστική ανάπτυξη. Προκαλεί μεγάλες πληγές πάνω στον κορμό του δένδρου και στην περίπτωση αυτή η παραγωγή χάνεται για 3 χρόνια.

Καλό είναι μετά από ένα βαρύ κλάδεμα οι μεγάλες τομές να καλύπτονται με μία μη φυτοτοξική ουσία (πχ λευκό λατέξ). Είναι πιθανό όταν γίνεται έντονο κλάδεμα και αποκαλύπτονται κλάδοι οι οποίοι αναπτύχθηκαν κάτω από σκιά, να έχουμε σε αυτούς τους κλάδους κάψιμο από τον ήλιο. Το κάψιμο μπορεί να αποφευχθεί εάν αυτοί οι κλάδοι καλυφθούν με κάποια φυσική μη φυτοτοξική λευκή ουσία όπως το άσπρο λατέξ.